Sửa Luật Quản lý ngoại thương 2026 đang được Quốc hội thảo luận với ba nội dung đáng chú ý: hoàn thiện cơ chế cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) tại địa phương, đơn giản hóa thủ tục quá cảnh và phân cấp thẩm quyền cấp phép ngoại lệ đối với một số hàng hóa. Ngày 28/10/2026, Bộ Công Thương đã giải trình các nội dung này trước Quốc hội. Doanh nghiệp cần theo dõi tiến độ thông qua luật, đồng thời tiếp tục thực hiện thủ tục theo quy định hiện hành.
Đây là diễn biến chính sách đáng quan tâm đối với cộng đồng xuất nhập khẩu, đặc biệt là những doanh nghiệp thường xuyên làm hồ sơ chứng nhận xuất xứ, vận chuyển hàng hóa qua biên giới hoặc thực hiện các thủ tục quản lý ngoại thương.
Theo định hướng của Chính phủ, việc sửa đổi pháp luật nhằm đẩy mạnh phân cấp, cắt giảm thủ tục hành chính và tháo gỡ những vướng mắc trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, dự thảo luật không đồng nghĩa quy định đã được ban hành. VEXIM Global tổng hợp những thông tin chính thức ngày 28/10/2026 và phân tích các bước doanh nghiệp xuất khẩu nên chuẩn bị.
Ngày 28/10/2026, Quốc hội khóa XVI tiếp tục thảo luận về dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của bốn luật liên quan đến hoạt động thương mại. Trong phần giải trình, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng làm rõ sáu nhóm vấn đề, bao gồm phân cấp quản lý ngoại thương, thủ tục cấp C/O, cơ chế quá cảnh và một số quy định thương mại khác. Những nội dung này vẫn đang trong quá trình hoàn thiện dự thảo.
Bốn luật thuộc phạm vi dự án sửa đổi gồm:
Theo tờ trình của Bộ Công Thương ngày 20/10/2026, riêng đối với Luật Quản lý ngoại thương, dự thảo đề xuất bãi bỏ 2 thủ tục, đơn giản hóa 9 thủ tục, phân cấp 5 nội dung và hoàn thiện 4 nội dung liên quan đến hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.
Đây là những nội dung được đề xuất tại thời điểm trình dự án luật, không phải số lượng thủ tục đã chính thức được sửa đổi có hiệu lực.
| Nội dung | Hướng sửa đổi được công bố | Doanh nghiệp cần lưu ý |
|---|---|---|
| Chứng nhận xuất xứ C/O | Tiếp tục hoàn thiện phân cấp cấp, kiểm tra và xác minh C/O tại địa phương | Kiểm tra cơ quan cấp có thẩm quyền và hồ sơ xuất xứ |
| Thủ tục quá cảnh | Đề xuất thay thủ tục xin phép tuyến đường quá cảnh bằng cơ chế thông báo với hải quan | Chưa tự động áp dụng trước khi quy định mới có hiệu lực |
| Cấp phép ngoại lệ | Đề xuất phân cấp việc cấp phép ngoại lệ đối với hàng hóa tạm ngừng xuất khẩu, nhập khẩu | Xác định đúng loại hàng, điều kiện và cơ quan xử lý |
Nguồn: Bộ Công Thương – Giải trình sáu vấn đề về sửa đổi bốn luật thương mại, ngày 28/10/2026.
Điểm chung của các đề xuất là giảm tầng nấc xử lý thủ tục nhưng vẫn bảo đảm khả năng quản lý, kiểm tra và xác minh của cơ quan có thẩm quyền.
Dự thảo sửa Luật Quản lý ngoại thương 2026 đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp cấp, kiểm tra và xác minh giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa tại địa phương. Theo giải trình của Bộ Công Thương ngày 28/10, Bộ vẫn giữ vai trò quản lý nhà nước thống nhất và vận hành hệ thống chứng nhận xuất xứ điện tử tập trung, trong khi Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện các nhiệm vụ theo thẩm quyền được phân cấp.
Đây là nội dung có ý nghĩa trực tiếp với doanh nghiệp xuất khẩu bởi C/O là một trong những chứng từ quan trọng trong nhiều giao dịch thương mại quốc tế.
Việc phân cấp cấp C/O tại Việt Nam đã được triển khai từ trước, trong đó có Nghị định 146/2025/NĐ-CP với các nhiệm vụ được thực hiện từ ngày 1/7/2025. Vì vậy, đề xuất được thảo luận ngày 28/10/2026 không nên được diễn giải là lần đầu tiên địa phương được phép cấp C/O. Nội dung đang được xem xét nhằm tiếp tục hoàn thiện và làm rõ thẩm quyền trong hệ thống pháp luật.
Theo thông tin của Bộ Công Thương, việc kết nối các địa phương với hệ thống cấp C/O điện tử đã được triển khai trong năm 2025.
Cơ chế cấp C/O tại địa phương gắn với yêu cầu đồng bộ về thẩm quyền, quy trình chuyên môn, cơ sở dữ liệu và hoạt động hậu kiểm.
Nguồn: Bộ Công Thương – Hỗ trợ các địa phương kết nối hệ thống eCoSys cấp C/O.
eCoSys là hệ thống quản lý và cấp chứng nhận xuất xứ điện tử do Bộ Công Thương vận hành, phục vụ việc khai báo và xử lý hồ sơ C/O theo phạm vi áp dụng. Khi thẩm quyền được phân cấp cho địa phương, hệ thống tập trung giúp hỗ trợ quản lý dữ liệu và phối hợp giữa các đơn vị. Doanh nghiệp cần thực hiện theo hướng dẫn hiện hành đối với mẫu C/O và cơ quan cấp cụ thể.
Doanh nghiệp có thể truy cập Hệ thống eCoSys của Bộ Công Thương để tìm hiểu hướng dẫn, tra cứu và thực hiện những thao tác thuộc phạm vi hệ thống.
Không phải mọi mẫu C/O hay cơ chế chứng nhận xuất xứ đều có quy trình giống nhau. Doanh nghiệp phải xác định đúng hiệp định, thị trường nhập khẩu và loại chứng từ được chấp nhận.
Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo sửa Luật Quản lý ngoại thương là đề xuất thay thủ tục xin phép tuyến đường quá cảnh bằng việc thông báo với cơ quan hải quan. Theo giải trình của Bộ Công Thương, hướng điều chỉnh này nhằm giảm thủ tục và tạo thuận lợi cho hoạt động vận chuyển. Tuy nhiên, quá cảnh vũ khí vẫn là trường hợp đặc biệt cần chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền.
Cụ thể, Bộ trưởng Bộ Công Thương cho biết dự thảo sửa đổi Điều 44 theo hướng giảm yêu cầu xin phép đối với tuyến đường quá cảnh.
Riêng hoạt động quá cảnh vũ khí được nêu là cần có chấp thuận của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an.
Về nguyên tắc, cơ chế thông báo có thể giúp đơn giản hóa một khâu hành chính so với thủ tục phải xin chấp thuận trước, nếu nội dung cuối cùng được thông qua đúng theo đề xuất. Tuy nhiên, doanh nghiệp và đơn vị logistics vẫn phải tuân thủ những nghĩa vụ hải quan, an ninh, vận chuyển và quản lý hàng hóa liên quan. Đơn giản hóa một thủ tục không có nghĩa mọi yêu cầu đối với hàng quá cảnh đều được bãi bỏ.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu có sử dụng tuyến vận tải qua nhiều quốc gia, thay đổi này là thông tin cần theo dõi trong quá trình lựa chọn phương án logistics.
Doanh nghiệp không nên tự điều chỉnh quy trình vận chuyển dựa trên dự thảo trước khi quy định mới chính thức có hiệu lực.
Dự thảo sửa Luật Quản lý ngoại thương đề xuất phân cấp việc cấp phép ngoại lệ đối với hàng hóa thuộc diện tạm ngừng xuất khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu. Theo giải trình ngày 28/10, hướng sửa đổi nhằm giảm các khâu xin ý kiến cơ quan chuyên ngành và đưa một số thẩm quyền xử lý về địa phương. Tuy nhiên, đây không phải đề xuất cho phép doanh nghiệp tự do xuất nhập khẩu hàng hóa đang bị tạm ngừng.
Nội dung này liên quan đến Điều 14 của Luật Quản lý ngoại thương và cơ chế xử lý những trường hợp ngoại lệ theo điều kiện pháp luật.
Không. Việc đề xuất phân cấp cấp phép ngoại lệ không đồng nghĩa hàng hóa tạm ngừng xuất khẩu hoặc nhập khẩu được tự động thông quan. Doanh nghiệp vẫn phải xác định căn cứ pháp lý, điều kiện ngoại lệ, loại hồ sơ và cơ quan có thẩm quyền giải quyết. Nếu dự thảo được thông qua, quy trình cụ thể sẽ cần được đối chiếu với văn bản chính thức và các hướng dẫn thực hiện tương ứng.
Doanh nghiệp có hàng hóa thuộc diện quản lý đặc biệt nên theo dõi thông báo của Bộ Công Thương và cơ quan chức năng trước khi ký hợp đồng.
Việc xác định sai tình trạng pháp lý của hàng hóa có thể gây ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng, chi phí logistics và nghĩa vụ thương mại giữa các bên.
Nếu được thông qua và triển khai hiệu quả, các đề xuất có thể góp phần giảm chi phí tuân thủ, làm rõ thẩm quyền giải quyết hồ sơ và tạo thuận lợi cho một số hoạt động xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào nội dung luật cuối cùng, văn bản hướng dẫn và năng lực triển khai tại từng cơ quan. Doanh nghiệp cần phân biệt lợi ích kỳ vọng với những thay đổi đã có hiệu lực.
Đặc biệt, đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc có thể thực hiện thủ tục rõ ràng và nhất quán là yếu tố quan trọng trong kế hoạch giao hàng.
Việc một doanh nghiệp được cấp C/O nhanh hơn hoặc thực hiện thủ tục thuận tiện hơn không tự động làm giảm thuế nhập khẩu tại nước đến. Quyền hưởng ưu đãi thuế còn phụ thuộc vào hiệp định thương mại có liên quan, quy tắc xuất xứ, mã hàng và các yêu cầu chứng từ của thị trường nhập khẩu. C/O và ưu đãi thuế có liên hệ trong nhiều trường hợp nhưng không phải là hai khái niệm tương đương.
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ, điều này càng cần được giải thích rõ.
Việt Nam và Mỹ không thể mặc nhiên áp dụng cơ chế thuế ưu đãi của một hiệp định thương mại tự do khác chỉ vì hàng hóa có C/O chứng minh xuất xứ Việt Nam.
C/O là chứng từ liên quan đến xuất xứ hàng hóa, trong khi các yêu cầu của FDA tại Mỹ thuộc phạm vi quản lý an toàn và nhập khẩu những sản phẩm do cơ quan này giám sát. Có C/O không đồng nghĩa một sản phẩm thực phẩm đã hoàn tất nghĩa vụ về đăng ký cơ sở, Prior Notice, FSVP, nhãn mác hoặc những yêu cầu khác thuộc diện áp dụng.
Với các sản phẩm như cà phê, hạt điều, gia vị, phở và mì ăn liền, doanh nghiệp cần xây dựng hồ sơ phù hợp cho từng thị trường.
Nguồn tham khảo: FDA – Importing Human Foods.
Tìm hiểu thêm về xuất khẩu cà phê sang Mỹ và yêu cầu FDA trên VEXIM Global.
Doanh nghiệp không nên chờ luật sửa đổi được thông qua mới chuẩn bị hồ sơ xuất khẩu. Trong giai đoạn hiện nay, những việc cần ưu tiên gồm xác định cơ quan cấp C/O, rà soát tài liệu xuất xứ, kiểm tra quy trình logistics, cập nhật quy định theo thị trường và chuẩn hóa hồ sơ làm việc với buyer. Việc chuẩn bị trước giúp doanh nghiệp giảm nguy cơ thiếu chứng từ khi triển khai giao dịch.
| Bước | Công việc | Kết quả cần chuẩn bị |
|---|---|---|
| 1 | Kiểm tra cơ quan cấp C/O theo quy định hiện hành | Đúng đầu mối xử lý |
| 2 | Rà soát nguồn gốc nguyên liệu và hồ sơ sản xuất | Tài liệu chứng minh xuất xứ |
| 3 | Kiểm tra phương án vận chuyển, quá cảnh | Quy trình logistics phù hợp |
| 4 | Đối chiếu quy định của thị trường nhập khẩu | Danh sách nghĩa vụ tuân thủ |
| 5 | Chuẩn hóa hồ sơ sản phẩm và tiếp cận buyer | Bộ tài liệu thương mại đầy đủ |
Doanh nghiệp cần kiểm tra mẫu C/O sử dụng, tổ chức cấp có thẩm quyền và hướng dẫn hồ sơ đang áp dụng trước khi nộp đề nghị. Trường hợp thủ tục được thực hiện qua eCoSys, thông tin khai báo và tài liệu đính kèm cần nhất quán với sản phẩm và giao dịch thực tế. Không nên thay đổi cơ quan tiếp nhận chỉ vì đọc được thông tin về một đề xuất phân cấp chưa có hiệu lực.
Hồ sơ xuất xứ cần phản ánh đúng nguồn nguyên liệu và các công đoạn sản xuất có liên quan đến sản phẩm xuất khẩu. Doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu nhập khẩu hoặc gia công qua nhiều công đoạn phải đặc biệt chú ý điều kiện xuất xứ của thị trường và cơ chế thương mại tương ứng. Chuẩn bị tài liệu từ sớm cũng giúp phản hồi tốt hơn khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu xác minh.
Doanh nghiệp cần xác định tuyến đường, quốc gia quá cảnh, loại hàng và những nghĩa vụ hải quan có thể áp dụng cho từng phương án vận chuyển. Nếu hàng hóa thuộc diện phải xin phép hoặc quản lý đặc biệt, cần kiểm tra quy định đang có hiệu lực trước khi giao hàng. Những đề xuất đơn giản hóa thủ tục là cơ sở để theo dõi chính sách, không phải căn cứ để tự bỏ qua nghĩa vụ hiện hành.
Ngoài thủ tục tại Việt Nam, hàng hóa xuất khẩu còn phải đáp ứng yêu cầu tại thị trường đích. Đối với thực phẩm nhập khẩu vào Mỹ, doanh nghiệp có thể cần phối hợp với buyer về yêu cầu FDA, FSVP và hồ sơ an toàn sản phẩm tùy trường hợp. Các chứng từ xuất xứ, giấy tờ thương mại và hồ sơ tuân thủ phải được xem xét theo đúng chức năng, tránh nhầm lẫn giữa các nhóm nghĩa vụ.
Một bộ hồ sơ giới thiệu sản phẩm chuyên nghiệp giúp buyer hiểu rõ nhà cung cấp và đánh giá khả năng thực hiện đơn hàng. Doanh nghiệp nên chuẩn bị catalogue, thông số kỹ thuật, quy cách đóng gói, năng lực cung ứng và tài liệu chất lượng hiện có. Thông tin về chứng nhận, xuất xứ hay điều kiện nhập khẩu chỉ nên được đưa ra như một cam kết khi đã có cơ sở xác minh phù hợp.
VEXIM Global hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam chuẩn bị một số hồ sơ tuân thủ và phát triển hoạt động tiếp cận thị trường quốc tế, đặc biệt là Hoa Kỳ. Trong bối cảnh chính sách thương mại đang được điều chỉnh, doanh nghiệp cần quản lý đồng thời thủ tục tại Việt Nam và các yêu cầu của thị trường nhập khẩu. Phạm vi hỗ trợ thực tế được xác định theo loại sản phẩm và nhu cầu của từng doanh nghiệp.
Với doanh nghiệp thực phẩm muốn xuất khẩu sang Mỹ, VEXIM Global cung cấp những giải pháp liên quan đến FDA, US Agent và FSVP theo phạm vi áp dụng.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp có thể tìm hiểu dịch vụ phòng sale xuất khẩu thuê ngoài của VEXIM Global để xây dựng phương án tiếp cận và phát triển buyer Mỹ.
Lưu ý: Thủ tục cấp C/O thuộc thẩm quyền của cơ quan hoặc tổ chức được pháp luật cho phép. Doanh nghiệp cần liên hệ đúng đầu mối có thẩm quyền, không nhầm hoạt động tư vấn xuất khẩu với chức năng cấp chứng nhận xuất xứ.
Để quá trình trao đổi hiệu quả, doanh nghiệp nên chuẩn bị thông tin sản phẩm, thị trường mục tiêu, năng lực cung ứng và tình trạng hồ sơ hiện có. Với thực phẩm xuất khẩu sang Mỹ, thành phần, nhãn sản phẩm và mô hình nhập khẩu cũng là những dữ liệu quan trọng. Những thông tin này giúp xác định các vấn đề cần rà soát và phạm vi hỗ trợ phù hợp trước khi triển khai.
Bạn đang có sản phẩm xuất khẩu nhưng chưa rõ cần chuẩn bị những hồ sơ nào để tiếp cận buyer Mỹ?
Liên hệ VEXIM Global để trao đổi về nhu cầu tuân thủ và kế hoạch phát triển thị trường.
Tính đến ngày 28/10/2026, thông tin chính thức được đối chiếu cho thấy Quốc hội đang thảo luận dự án luật sửa đổi và Bộ Công Thương tiếp tục giải trình các vấn đề liên quan. Doanh nghiệp chưa nên xem những nội dung đề xuất là quy định mới đã có hiệu lực.
Cơ chế phân cấp cấp C/O cho địa phương đã được triển khai từ năm 2025. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần xác định đúng mẫu C/O, cơ quan có thẩm quyền và quy trình thực tế áp dụng cho hồ sơ của mình. Không phải mọi trường hợp đều có thể lựa chọn tùy ý đơn vị cấp.
eCoSys là hệ thống quản lý và cấp chứng nhận xuất xứ điện tử của Bộ Công Thương. Hệ thống phục vụ việc khai báo, xử lý hồ sơ và một số hoạt động liên quan đến C/O theo quy trình áp dụng. Doanh nghiệp cần tuân thủ hướng dẫn đang được công bố trên hệ thống.
Không. Ngày 28/10 là thời điểm Quốc hội thảo luận và Bộ Công Thương giải trình đề xuất sửa đổi. Việc thay thủ tục xin phép tuyến đường quá cảnh bằng thông báo với hải quan chỉ được áp dụng theo nội dung và thời điểm có hiệu lực của văn bản chính thức.
Không tự động. C/O giúp chứng minh xuất xứ theo mục đích và quy định áp dụng, nhưng thuế nhập khẩu Mỹ còn phụ thuộc mã hàng, xuất xứ và chính sách thương mại hiện hành. Doanh nghiệp cần phối hợp với đối tác hoặc customs broker để xác định nghĩa vụ thuế cụ thể.
Không. C/O liên quan đến xuất xứ hàng hóa, còn đăng ký cơ sở FDA và các yêu cầu nhập khẩu thực phẩm thuộc một nhóm nghĩa vụ khác. Doanh nghiệp cần xác định từng thủ tục theo sản phẩm, cơ sở, vai trò của nhà nhập khẩu và quy định đang có hiệu lực.
Doanh nghiệp nên rà soát hồ sơ xuất xứ, cập nhật quy trình cấp C/O đang áp dụng, xác định yêu cầu nhập khẩu của thị trường đích và chuẩn bị tài liệu thương mại cho buyer. Những thay đổi về thủ tục cần được kiểm tra lại khi văn bản cuối cùng được ban hành và có hiệu lực.
Diễn biến sửa Luật Quản lý ngoại thương ngày 28/10/2026 cho thấy định hướng tiếp tục phân cấp và đơn giản hóa thủ tục xuất nhập khẩu của Việt Nam. Ba đề xuất liên quan đến cấp C/O, quá cảnh và cấp phép ngoại lệ có thể tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại khi được hoàn thiện và triển khai.
Tuy nhiên, những thay đổi đang thảo luận không thay thế nghĩa vụ tuân thủ hiện hành. Doanh nghiệp vẫn cần chủ động quản lý xuất xứ, hồ sơ sản phẩm, quy trình giao hàng và các yêu cầu tại thị trường nhập khẩu.
Để phát triển xuất khẩu bền vững, cải cách thủ tục cần đi cùng năng lực cung ứng, chất lượng sản phẩm và khả năng tiếp cận đúng buyer.
VEXIM Global tiếp tục cập nhật những diễn biến chính sách liên quan đến hoạt động xuất khẩu và hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam chuẩn bị hồ sơ, phát triển thị trường Mỹ theo phạm vi dịch vụ phù hợp.
Bài viết cập nhật ngày 28/10/2026. Các nội dung sửa đổi đang được thảo luận được trình bày theo tài liệu và thông tin chính thức tại thời điểm cập nhật; không thay thế văn bản pháp luật đã có hiệu lực hoặc tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể.
Vexim Global cung cấp các dịch vụ chuyên nghiệp liên quan đến nội dung bài viết này:
Đội ngũ chuyên gia của Vexim Global sẵn sàng hỗ trợ bạn với hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực xuất nhập khẩu
Vexim Global cung cấp các dịch vụ chuyên nghiệp liên quan đến nội dung bài viết này:
Giải pháp truy xuất nguồn gốc hiện đại
Xuất nhập khẩu Việt Nam 2026 tiến sát 1.000 tỷ USD với kim ngạch 945,07 tỷ USD đến giữa tháng 10. Doanh nghiệp Việt nên tận dụng cơ hội như thế nào?
Xuất khẩu cà phê Việt Nam 2026 tăng 16,3% về lượng nhưng giảm 6,9% về giá trị trong 9 tháng. Giá cà phê cuối tháng 10 giảm, doanh nghiệp cần làm gì?
38 doanh nghiệp thực phẩm Việt tham gia SIAL Paris 2026 với khu gian hàng rộng 354 m², mở rộng kết nối nhà nhập khẩu và tìm kiếm cơ hội xuất khẩu.
