Cứ 100 ký hạt điều Mỹ mua từ nước ngoài, có khoảng 89 ký là của Việt Nam

Cứ 100 ký hạt điều Mỹ mua từ nước ngoài, có khoảng 89 ký là của Việt Nam. Đó là số của 5 tháng đầu năm nay. Cùng kỳ năm ngoái mới là 85,8%.

Nghe thì mừng. Nhưng thử đứng ở phía người mua bên Mỹ mà nghĩ: gần 90% hàng của mình dồn vào một nước. Làm nhập khẩu lâu năm, ít ai thấy yên tâm với con số đó. Theo báo cáo của ngành, Mỹ cũng đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung.

Vì vậy câu hỏi đáng hỏi không còn là mình chiếm bao nhiêu phần. Câu hỏi là chiếm rồi thì giữ bằng cách nào, và còn tăng thêm được bao nhiêu?

Năm 2025 mua ít lại chứ chưa bỏ đi

Mấy tháng đầu 2025, lượng điều sang Mỹ giảm 20,4%, nhưng kim ngạch vẫn nhích nhẹ 1,72%. Nghĩa là họ mua ít hơn nhưng trả giá cao hơn. Vinacas nhận định nhiều nhà nhập khẩu Mỹ lúc đó chờ chính sách thuế rõ ràng rồi mới đặt hàng.

Qua cuối năm, đà giảm sâu hơn. Hết 11 tháng, lượng giảm 26,2%, giá trị giảm gần 17%. Cả năm, Mỹ đạt 975 triệu USD, lần đầu thua Trung Quốc (1,115 tỷ USD) sau hơn 10 năm đứng đầu.

Sang 2026, họ đang quay lại

Tám tháng đầu năm nay, Việt Nam xuất sang Mỹ 102.946 tấn hạt điều, thu về 704,5 triệu USD. Lượng tăng 8,7%, giá trị tăng 10,5%. Riêng tháng 8 là 12.371 tấn.

Có điều, đặt cạnh Trung Quốc thì thấy khác. Trung Quốc mua 115.286 tấn, trị giá 839,5 triệu USD, giá trị tăng tới 22,4%, hơn gấp đôi Mỹ. Cộng hai nước lại, họ chiếm 45,6% lượng điều xuất khẩu của cả nước, năm ngoái là 42,1%. Ngành điều đang dựa vào hai khách hàng nhiều hơn trước.

89% thị phần còn tăng được bao nhiêu?

Ở mức này, chuyện giành thêm thị phần gần như hết đường. Chúng tôi tính nhẩm thử cho dễ hình dung, nếu thị phần lên thêm 6 điểm, tầm 95%, lượng bán ra chỉ tăng chừng 7% với cùng quy mô thị trường. Còn nếu tụt 5 điểm, mình mất khoảng 5,6%. Và tụt hay không thì phần lớn do người mua quyết định.

Người mua thì có đường lui. Bờ Biển Ngà đang củng cố vị trí nhà cung cấp lớn thứ hai, chiếm khoảng 5% lượng điều Mỹ nhập khẩu trong 4 tháng đầu 2025. Brazil và Ấn Độ tụt mạnh, còn Nigeria, Thái Lan, UAE nhích lên dù quy mô còn nhỏ.

Theo chúng tôi, ở mức 89%, mình đang ở vị trí dễ bị nhắm tới nhất.

Cùng một tấn điều, sang Mỹ lại bán rẻ hơn

Lấy kim ngạch chia cho sản lượng, giá bình quân điều sang Mỹ trong 8 tháng 2026 vào khoảng 6.843 USD/tấn. Sang Trung Quốc là khoảng 7.282 USD/tấn. Chênh gần 440 USD mỗi tấn, nhân với lượng bán sang Mỹ thì cỡ 45 triệu USD.

Đừng vội hiểu đó là tiền mình bị thiệt. Giá còn tùy cỡ hạt, tùy loại hàng, nên phần lớn chênh lệch có thể nằm ở cơ cấu sản phẩm. Nhưng cũng đáng thắc mắc: một thị trường chiếm hơn 1/5 lượng xuất khẩu của cả ngành mà giá lại thấp hơn.

Số liệu có một gợi ý. Mỹ đang nhập nhiều hơn hạt điều cao cấp, và nguồn điều chế biến vào Mỹ chủ yếu đến từ Việt Nam, Thái Lan, Ấn Độ, Canada. Mảng này còn chỗ, và nó không dành cho hàng thô.

Đang vào mùa mua chính

Theo Vinacas, Mỹ và EU thường mua mạnh trong quý 3 và nửa đầu quý 4. Nếu bạn đọc bài này vào đầu quý 4 thì mùa mua vẫn còn.

Đây cũng là lúc một lô hàng kẹt ở cảng gây thiệt hại nhiều nhất. Người mua không đợi, họ chuyển đơn sang nhà khác.

Vậy doanh nghiệp nên làm gì?

Chúng tôi thấy có ba hướng. Hướng đầu tiên là bán lên một nấc: điều chế biến, điều cao cấp, hàng đóng gói bán lẻ, những mảng Mỹ đang mở rộng nhập. Hướng thứ hai là nói rõ được nguồn gốc nguyên liệu. Ngành điều Việt Nam nhập một phần điều thô từ châu Phi và Campuchia (Tanzania là nhà cung cấp lớn nhất), trong khi Mỹ ngày càng đòi truy xuất rõ ràng. Hướng thứ ba là giữ hồ sơ cho sạch: đăng ký FDA còn hạn, mã HS đúng, nhãn có đủ cảnh báo dị ứng "Contains: Cashew".

Khách đã sẵn, vậy chỉ cần đừng để hồ sơ làm mất đơn.

Nếu chưa chắc hồ sơ nhà máy đã đủ hay chưa, bạn có thể gửi cho Vexim xem giúp. Phần thủ tục chi tiết nằm trong hướng dẫn xuất khẩu hạt điều sang Mỹ.

Hỏi nhanh

Mỹ là thị trường lớn thứ mấy của hạt điều Việt Nam? Thứ hai, sau Trung Quốc từ năm 2025.

Việt Nam chiếm bao nhiêu thị phần hạt điều tại Mỹ? Khoảng 89,1% lượng nhập khẩu, theo số liệu 5 tháng đầu 2026.

Xuất khẩu hạt điều sang Mỹ 2026 tăng hay giảm? Tăng: lượng +8,7%, giá trị +10,5% trong 8 tháng đầu năm.